40 . بسيارى از دانشمندان عصر ما رساله‌هايى در اين موضوع باسامى گوناگون نوشته‌اند كه از آن جمله كتاب شريف « على أطلال المذهب المادّي » است ، و حقّا كتابى بسيار وزين و متين است ، و در تأليف و تصنيف و تعريب آن زحمت كشيده شده است ، و به عالم علم خدمت كرده شد ؛ كتابى است كه از به دو تا ختم آن سزاوار مطالعه دقيق و تفكر عميق است . جناب استاد علامه شعرانى در كتاب راه سعادت « 1 » فرموده است » . يكى از فلاسفه فرنگستان كتابى نوشته است ، و فريد وجدى عالم مصرى آن را به عربى ترجمه كرده است و « على اطلال المذهب المادّى » نام نهاده است ، ردّ بر مذهب دهريها است ، و وجود روح مجرد را براى انسان ثابت كرده است بأدلّهء تجربى » . بشرح فص 33 كتاب ما « نصوص الحكم بر فصوص الحكم » رجوع شود . 41 . اين خوشه‌چين خرمن بزرگان : حسن حسن‌زاده آملى ، چندين كتاب به تازى و پارسى در معرفت نفس نوشته است : الف : يكى همين كتاب حاضر به نام « گنجينه گوهر روان » است كه سخن ما در صدر آن راجع به تصنيف و تدوينش گفته آمد . ب - و ديگر كتاب « دروس معرفت نفس » به فارسى است كه حاوى يكصد و پنجاه درس است . اين كتاب مكرّر به طبع رسيده است و كتاب درسى شده است ؛ ما را سخنى در طليعه آن به عنوان مقدمه چاپ اول ، بدين عبارت است : هو رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : أعلمكم بنفسه أعلمكم بربّه « 2 » . دروس معرفت نفس : معرفت نفس ناطقه انسانى قطب قاطبه معارف ذوقيه ، و محور جميع مسائل علوم عقليّه و نقليّه ، و أساس همه خيرات و سعادات است . و به

--> ( 1 ) . راه سعادت : ص 48 . ( 2 ) . غرر و درر علم الهدى سيّد مرتضى : ج 2 ص 329 .